تحلیل الگوی فضایی اجتماعی- اقتصادی توسعه جمعیت در واحدهای سکونتگاهی شهرستان شبستر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی روستایی از دانشگاه خوارزمی

2 دانش آموخته مقطع دکتری علوم جغرافیایی از دانشگاه خوارزمی و پژوهشگر، پژوهشکده مطالعات فناوری

10.22051/ijosed.2024.46366.1035

چکیده

تحلیل فضایی تطبیقی، دید مناسبی از استقرار مکانی و شرایط گذشته و حال قلمرو مورد ارزیابی را به مخاطبان ارائه می‌دهد. از اینرو بررسی توزیع فضایی جمعیت کشور می‌تواند مسائلی مانند عدم تعادل در استقرار جمعیت و بهره برداری از منابع سرزمینی و به طور کلی مسائل اجتماعی- اقتصادی را نمایان سازد. این پژوهش نیز بنا بر رسالت تحلیل الگوی فضایی توسعه جمعیت با تمرکز بر روستاهای شهرستان شبستر به دنبال تحلیل الگوی فضایی سکونتگاهی و نحوه توزیع جمعیت در این ناحیه است. روش پژوهش، کاربردی و با رویکرد تحلیلی- توصیفی مبتنی بر جمع آوری داده‌های آماری، اسنادی و کتابخانه‌ای است. فرآیند تحلیل اطلاعات با استفاده از ابزارهای تحلیل فضایی در نرم‌افزار آرک جی‌آی‌اس پرو صورت گرفته است. نتایج پژوهش در مدل نزدیکترین همسایگی نشان از کسب امتیاز لازم است که این امر گویای معناداری آزمون آماری است. در نتایج تحلیل الگوی فضایی چندفاصله‌ای، واحدهای سکونتگاهی شهرستان تقریباً از الگوی خوشه‌ای پیروی می‌کنند. در نتایج تعیین شاخص خودهمبستگی موران، الگوی فضایی حاکم بر توزیع جمعیت در سطح شهرستان شبستر به صورت تصادفی است. همچنین بررسی مقاطع زمانی بازگو کننده حرکت جمعیت به سمت خوشه‌ای شدن بوده و تا حدی الگوی قطبی را نشان می‌دهد. در نهایت تطبیق چند تحلیل‌ فضایی در پژوهش برون داد و تأییدی بر شرایط استقرار یا اسکان جمعیت واحدهای سکونتگاهی شهرستان شبستر است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Analysis of the socio-economic spatial pattern of population development In the residential units of Shabestar city

نویسندگان [English]

  • MOJTABA DONYAEE 1
  • Hassan Momeni 2
1 MA
2 Graduated with a PhD in Geographical Sciences from Khwarazmi University and a researcher at the Institute of Technology Studies
چکیده [English]

Comparative spatial analysis provides the audience with a proper view of the location and the past and present conditions of the evaluated territory. Therefore, examining the spatial distribution of the country's population can reveal issues such as imbalance in population settlement and exploitation of territorial resources and social-economic issues in general. This research is also based on the mission of analyzing the spatial pattern of population development, focusing on the villages of Shebastar city, to analyze the spatial pattern of settlements and how the population is distributed in this area. The research method is practical and with an analytical-descriptive approach based on the collection of statistical, documentary and library data. The data analysis process has been done using spatial analysis tools in ArcGIS Pro software. The results of the research in the nearest neighbor model indicate that the necessary points have been obtained, which indicates the significance of the statistical test. In the results of multi-distance spatial pattern analysis, the residential units of the city almost follow the cluster pattern. In the results of determining Moran's autocorrelation index, the spatial pattern governing population distribution in Shabestar city is random. Also, the examination of the time periods tells the movement of the population towards clustering and shows the polar pattern to some extent. Finally, the application of several spatial analyzes in the research is an output and a confirmation of the settlement conditions of the population of the residential units of Shebastar city.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Spatial analysis
  • residential units
  • environmental sustainability and Shabestar county